1. Ana Sayfa
  2. Makaleler
  3. Vergi İnceleme Sürecinde Mükellefin Hakları

Vergi İnceleme Sürecinde Mükellefin Hakları

Vergi İnceleme Sürecinde Mükellefin Hakları

Vergi İnceleme Sürecinde Mükellefin Hakları

Denetim, çağdaş hukuk devleti tanımı içinde çok duyarlı bir alandır. Devlet, denetimi işlevi ile gerçek ve tüzel kişilerin konulmuş olan hukuk kural ve ilkelerine uygun davranıp davranmadığını araştırır.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 134’üncü maddesine göre; “Vergi incelemesinden maksat, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak tespit etmek sağlamaktır. İncelemeye yetkili olanlar tarafından gerek görüldüğü takdirde inceleme, işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin fiili envanterinin yapılmasına ve beyannamelerde gösterilmesi gereken unsurların tetkikine de teşmil edilebilir. Fiili envanterin yapılmasının gerektirdiği ve incelemeyi yapan tarafından tasdik edilen giderler Hazinece mükellefe ödenir.” Vergi inceleme sürecinde mükellefin haklarını başlıklar altında kısaca özetleyec ek olursak;

* Vergi İnceleme Elemanının Kimliğini Görme Hakkı: Mükellefler, Vergi Usul Kanunu’nun 136 ncı maddesine göre; vergi incelemesi yapanların kimliğinin işe başlamadan evvel kendilerine gösterilmesini isteyebilirler.

* İnceleme Konusunu ve Kapsamını Öğrenme Hakkı: Vergi Usul Kanunu’ nun 140/1 inci maddesine göre; mükellefler vergi inceleme elemanlarından incelemenin mevzuu hakkında incelemeye başlamadan önce kendilerine açıklama yapılmasını isteyebilirler.

* Defter ve Belgelerini İbraz Etmek İçin Ek Süre İsteme Hakkı: Vergi Usul Kanunu’ na göre; mükellef zor durumda kalması nedeniyle defter ve belgelerini istenen sürede ibraz edemeyecek durumda ise, ek süre verilmesini isteme hakkına sahiptir.

* İncelemenin Her Safhasında Bilgi Alabilme Hakkı:  Mükellef, vergi incelemesinin her safhasında inceleme süreci hakkında inceleme elemanından bilgi isteyebilir.

            * İnceleme Sırasında Müşavir ve/veya Avukat Bulundurma Hakkı:  Mükellef vergi incelemeleri ile ilgili görüşmelere, defter ve kayıtlarla ilgili olan yetkili Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirler veya avukatların kendisiyle birlikte katılmasını sağlamak ya da kendisini temsilen yetkili bir temsilcisini göndermek hakkına sahip bulunmaktadır. (Mükellefi temsilen gelen kişilerin yasal olarak yetkilendirilmiş olmaları ve temsil belgesinin görüşmeler başlamadan önce inceleme elemanına verilmesi gerekir.)

* Vergi İnceleme Tutanaklarına İtiraz ve Görüşlerinin Yazılmasını İsteme Hakkı: Vergi Usul Kanunu’nun 145 inci maddesine göre; mükellefler diledikleri itiraz ve mülahazaların vergi inceleme tutanaklarına kaydedilmesini isteyebilirler.

Kayıtların İşlenmesi İçin Ek Süre İsteme Hakkı: Vergi Usul Kanunu’nun 146 ncı maddesine göre; mükellef arama sonucunda el konulan defter ve belgelerin muhafaza altında olması sebebiyle zamanında yapılamayan kayıtlarını, defterlerin geri verilmesinden sonra 1 aydan az olmamak üzere verilecek uygun bir süre içinde yapabilir.

İlgililerin Tutanağın İçerdiği Hususlardan Haberdar Olma Hakkı:  31/10/2011 tarih ve 28101 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 17’ nci maddesinin (d) bendinde yer alan “Tutanakta belirtilen hususların ilgililer tarafından okunduğunu ve doğruluğunun anlaşıldığını belirten ifade yer alır” düzenlemesi uyarınca; ilgililer vergi incelemesi sırasında düzenlenen tutanağı okuma, içerdiği hususların doğruluğu, defter kayıtlarına, belgelere ve ifadelere uygunluğunu anladıktan sonra birlikte (Vergi İncelemesini yapan Yetkili ile) imzalama ve dolayısıyla tutanağın içerdiği hususlardan haberdar olma hakkına sahiptir.

*  Tutanaktan Bir Nüsha Alma Hakkı: Vergi Usul Kanunu’nun 141’inci maddesinde göre; mükellef vergi incelemesi sırasında düzenlenen tutanaklardan bir nüsha almaya ve itirazların bulunması halinde bu itirazların tutanağa işlenmesini isteyebilirler.

* Mükellefin Rapor Değerlendirme Komisyonunca Dinlenmesini İsteme Hakkı :Rapor Değerlendirme Komisyonları gerekli gördüğü durumlarda ya da talepleri üzerine vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar tarafından düzenlenen vergi inceleme raporları hakkında mükellefi dinleyebilirler. Mükellefler, Rapor Değerlendirme Komisyonları tarafından dinlenmek için taleplerini, vergi inceleme tutanaklarına kaydedilmesini isteyebilecekleri gibi taleplerini içeren bir dilekçe ile rapor değerlendirme işlemi bitmeden Grup Başkanlıklarına da başvurabilirler.

Müracaat ve Şikayet Hakkı: 31/10/2011 tarih ve 28101 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Vergi Müfettişlerinin Sorumlulukları” başlıklı 41’inci maddesinin (b) bendinde yer alan “Mesleğin gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak davranışlarda bulunamazlar” düzenlemesine aykırı davranışlara muhatap olan veya bu tip davranışlarla karşılaşan ilgililer (mükellef, vb.) aşağıda belirtilen yollarla müracaat ve şikayet haklarını kullanabilirler: 1.BİMER’e (Başbakanlık İletişim Merkezi) a)Telefonla Başvuru (150) b)Mektupla Başvuru c)İnternetle Başvuru (www.basbakanlik.gov.tr) d)Şahsen Başvuru 2.Posta yoluyla Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı’na 3.www.vdk.gov.tr adresinden “İhbar ve Şikayet” bölümüne 4. VİMER’e (Vergi İletişim Merkezi) (444 0 189)

*  Uzlaşma Hakkı: Mükellef, ikmalen, res’en veya idarece tarh edilen vergilerle, bunlara ilişkin vergi ziyaı cezalarının (359’uncu maddede yazılı fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde tarh edilen vergi ve kesilen ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilen cezalar hariç) tahakkuk edecek miktarları konusunda, tarhiyat öncesi ya da tarhiyat sonrası uzlaşma talebinde bulunabilir.

* Dava Açma Hakkı :Mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler, tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilirler.

 

S.M. Mali Müşavir

Abdurrahman KIZILAY

Yorum Yap

Abdurrahman KIZILAY

13/04/1974 Mardin İli Derik ilçesi doğumlu. 1985-1986 Mardin Anadolu Lisesinin ilk öğrencilerinden. Dicle Üniversitesi Mardin Meslek Yüksekokulu ve Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunu. 1996-2011 yıllarında Esnaflık faaliyeti, 2002-2011 Derik Esnaf ve Sanatkarlar Odası 2. Başkanlığı 2004-2011 Derik Esnaf ve Sanatkarlar Odası 2. Başkanlığı 2004-2018 İHD Mardin Şube Sekreteri (Başkan Yardımcılığı) , 2018 İHD MYK üyesi Halen çeşitli Sivil Toplum Kuruluşlarında aktivistlik yapmaktadır. İyi derecede Kürtçe ve intermediate İngilizce bilmektedir. Evli, Siyabend Zana isimli 1 erkek çocuk babası. Mardin ili Derik ilçesinde Zana Mali Müşavirlik Bürosunda Mesleki faaliyetler sürdürmektedir.