1. Ana Sayfa
  2. Makaleler
  3. İş Kanununda Deneme Süresi Nedir? Hukuki Etki Ve Sonuçları Nelerdir?

İş Kanununda Deneme Süresi Nedir? Hukuki Etki Ve Sonuçları Nelerdir?

İş Kanununda Deneme Süresi Nedir? Hukuki Etki Ve Sonuçları Nelerdir?

İŞ KANUNUNDA DENEME SÜRESİ NEDİR?
HUKUKİ ETKİ VE SONUÇLARI NELERDİR?

Deneme süresi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun
MADDE 15. – Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda, bunun süresi en çok iki ay olabilir. Ancak deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir.
Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır.” Şeklinde düzenlenmiştir.
Bu maddeye göre deneme süresi hükmü “iş sözleşmesinin ilk iki ayı deneme süresidir” şeklinde kendiliğinden mevcut olan bir hüküm değildir. Aksine, deneme süresi, iş sözleşmesinde taraflarca böyle bir süre ve kayıt konulduğu takdirde söz konusu olabilmektedir. Bu nedenle, deneme süresinin varlığını iddia eden taraf, iş sözleşmesinde deneme kaydının varlığını ve öngörülen deneme süresinin ne kadar olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.

İş Sözleşmesi Yazılı Yapılmadığı Takdirde Deneme Süresi Nasıl Değerlendirilecektir?
İş sözleşmesi yazılı yapılmadığı takdirde, sözlü olarak yapılan iş sözleşmesinde deneme kaydının konulduğunu ispatlamak çok zor görünmektedir. Taraflar iş sözleşmesini yazılı yapmamakla birlikte, salt deneme kaydını gösteren özel bir metin imzalamışlarsa bu da geçerlidir. Ancak, herhangi bir yazılı belge bulunmayan hallerde, karşı taraf onaylamadığı sürece deneme kaydının ispatı mümkün görünmemektedir.
Deneme süresi kısaca, işçi veya işverene deneme süresi içinde iş sözleşmesinin tazminatsız veya bildirim süresine gerek kalmadan feshedilebilmesine olanak tanıdığı zaman dilimidir.

Deneme Süresinin Hukuki Sonuçları :
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nda deneme süresi öngörülmediğinden, bu kanunun tüm hükümleri deneme süreli işçiler için de uygulanır. Deneme süresinin varlığı, işçinin bu süre içinde sigortasız çalıştırılmasını haklı göstermez ve bu durumdaki işverene 506 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanır.
İş güvencesi, kıdem tazminatı ve yıllık ücretli izin gibi haklar, 6 ay veya 1 yıl gibi süreler geçtikten sonra hak kazanıldığından, 2 veya 4 aylık deneme süresinin varlığı bu hakları etkilememektedir. Bu hakların elde edilmesi için aranan çalışma süresinin hesabında, deneme süreleri de çalışma süresinden sayılacaktır.
İşçinin deneme süresi içinde çalıştığı süreye ilişkin normal günlük ücretleri, varsa fazla çalışmalara ilişkin ücret hakları, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde ücretli dinlenme hakkı, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmışsa ilave ücret hakkı ve iş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmelerinde öngörülen tüm işçilik hakları, öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde deneme süresinde de söz konusu olacaktır.

SONUÇ :
Sonuç olarak, deneme süresinin taraflara sağladığı en temel hak söz konusu sözleşme çerçevesinde yapılan işle ilgili olarak memnuniyetsizlik durumu söz konusu olduğunda her hangi bir tazminata mahkûm olmadan sözleşmenin feshedilebilmesidir. Bu konuda unutulmaması gereken diğer önemli bir nokta da bu süre zarfında işçilerin sigorta bildiriminin yapılması gerektiğidir.

S.M. Mali Müşavir
Abdurrahman KIZILAY

Yorum Yap

Abdurrahman KIZILAY

13/04/1974 Mardin İli Derik ilçesi doğumlu. 1985-1986 Mardin Anadolu Lisesinin ilk öğrencilerinden. Dicle Üniversitesi Mardin Meslek Yüksekokulu ve Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunu. 1996-2011 yıllarında Esnaflık faaliyeti, 2002-2011 Derik Esnaf ve Sanatkarlar Odası 2. Başkanlığı 2004-2011 Derik Esnaf ve Sanatkarlar Odası 2. Başkanlığı 2004-2018 İHD Mardin Şube Sekreteri (Başkan Yardımcılığı) , Halen çeşitli Sivil Toplum Kuruluşlarında aktivistlik yapmaktadır. İyi derecede Kürtçe ve intermediate İngilizce bilmektedir. Evli, Siyabend Zana isimli 1 erkek çocuk babası. Mardin ili Derik ilçesinde Zana Mali Müşavirlik Bürosunda Mesleki faaliyetler sürdürmektedir.