1. Ana Sayfa
  2. Makaleler
  3. Hal muhasebesi nedir, Muhasebe kayıtları nasıl yapılır?

Hal muhasebesi nedir, Muhasebe kayıtları nasıl yapılır?

Hal muhasebesi nedir, Muhasebe kayıtları nasıl yapılır?

HAL KANUNUN AMACI.

 MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, sebze ve meyve ticaretinin kaliteli, standartlara ve gıda güvenilirliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasını sağlamak, toptancı hallerini modern bir yapıya kavuşturmak, toptancı hali içinde veya dışında işlem gören sebze ve meyvelere ilişkin bilgileri elektronik ortamda tutmak, izlemek ve duyurmak, meslek mensupları ile diğer ilgilileri kayıt altına almak, bunlara yönelik veri tabanı oluşturmak, toptancı halleri arasında ortak bilgi paylaşımını ve iletişimi temin etmek, üretici ve tüketicilerin hak ve menfaatlerini korumak ve meslek mensuplarının faaliyetlerini düzenlemektir.

 HAL KANUNUN DAYANAĞI.

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 3, 5, 9, 12, 15 ve 16 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

YAZININ ANLAŞILMASINI SAĞLAYACAK TANIMLAR. 

Komisyoncu: Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve başkası hesabına komisyon esası üzerinden çalışan gerçek ya da tüzel kişi

Tüccar: Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve hesabına çalışan gerçek ya da tüzel kişi

 Üretici: Malları üretenleri

Sevkiyatçı :Toptancı sebze ve meyve halindeki  komisyoncudan,  müstahsillerden, diğer toptan sebze meyve ticareti yapan  kişilerden   satın aldığı veya kendilerinin  ürettikleri sebze ve meyveleri   kendi bulunduğu yerden başka  toptancı sebze ve meyve hallerindeki  komisyonculara göndererek komisyon  bedeli karşılığında sattıran gerçek ya da  tüzel kişi

Hal rüsumu: Malları satın alanlarca toptan satış bedeli üzerinden toptancı hali bulunan belediye veya işletmelere bu Yönetmeliğe göre ödenen meblağı,

Mal: Organik ve iyi tarım uygulamaları kapsamında üretilen sertifikalı ürünler dâhil ticarete konu sebze ve meyveleri

 Bildirim; bildirim miktarı veya üzerindeki malların üretildiği yerden veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden her ne sebeple olursa olsun sevkinden önce bildirimciler tarafından sisteme yapılan beyan işlemini

 Banka: Hal rüsumunun tahsilini ve ilgili belediye ile işletmelere dağılımını yapmak üzere Bakanlıkça belirlenen bankayı ifade eder.  

 

SEBZE VE MEYVE  KOMİSYONCULUĞUNDA   KAÇ TARAF BULUNUR ? 

                                                     ÇİFTÇİ YA DA TÜCCAR

 PERAKENDECİ                                                       KOMİSYONCU

 

KOMİSYONCU KİMLERİN MALLARINI SATABİLİR?

Yukarıdaki üçgenin 3 tarafından bir tarafı olan komisyoncunun kendisi  olduğundan komisyoncuya ;satılmak üzere ürünü doğrudan üretici  getirebileceği gibi,  üreticiden ya da hallerden mal  alan tüccarlar da   mallarını  sattırabilirler.

KOMİSYON ORANI KAÇTIR ?

 MADDE 35 – (1) Komisyoncuların satış bedeli üzerinden alacakları komisyon oranı, % 8’i aşmamak üzere taraflarca serbestçe tespit edilir. Bakanlık bu oranı yarıya kadar indirmeye yetkilidir.

(2) Fiilen aracılık hizmeti verilmedikçe komisyon ücreti alınamaz.

BELGE DÜZENİ NASILDIR ?

KOMİSYONCUNUN ÜRETİCİLERE AİT ÜRÜNLERİ SATMASI.

Komisyoncu üreticiye ait olan ürünleri  sattıktan sonra bu ürün satış bilgileri  ve kesintileri gösterecek şekilde üretici  adına      MÜSTAHSİL MAKBUZU  düzenlemek zorundadır.

KOMİSYONCUNUN TÜCCARLARA YADA GERÇEK USULDE DEFTER  TUTAN ÇİFTÇİLERE AİT ÜRÜNLERİ SATMASI.

Tüccarlara yada gerçek usulde defter tutanlara  ait ürünlerin,   komisyoncular tarafından yapılan mal

teslimleri için komisyoncu tarafından alıcıya  fatura düzenlendikten sonra, satışa konu ürün  sahibi adına komisyoncu tarafından   FATURA  düzenlenecek ve bu faturada hem satılan  ürünlere ait satış bilgileri hem de yapılan  kesintilere ait bilgiler yer alacaktır.

FATURAYI KİM DÜZENLER

Gerçek usulde vergilendirilen çiftçi  ile tüccar tarafından komisyoncuya  yapılan mal teslimlerine ilişkin fatura  düzenlenmesi yerine satılan mala ait  faturanın KOMİSYONCULAR  tarafından düzenlenmesi Maliye  Bakanlığı tarafından uygun  görülmüştür.

KOMİSYONCU TARAFINDAN SATIŞI YAPILAN  ÜRÜNLERE İLİŞKİN  VUK’A GÖRE KAÇ TÜR BELGE DÜZENLENMEKTEDİR ?

1-Komisyoncu, tüccar veya üreticiye  ait ürünün satışı sırasında bu mala ilişkin alıcıya satış bilgilerini içeren fatura düzenleyecek,

2-Satışa konu ürün çiftçiye ait ise satış ve kesinti bilgilerini içeren müstahsil makbuzunu düzenleyecek,

3-Satışa konu ürün defter tutan çiftçiye yada tüccara ait ise satış ve kesinti bilgilerini içeren  fatura düzenleyecektir.

 HALDE KDV ORANLARI KAÇTIR ?

91 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinin (B) bölümünde;

Toptancı hallerinde faaliyet gösterenlerin, hallerden temin ettikleri taze sebze ve  meyveleri hal dışındaki ünitelerinde  satmaları halinde de Kararname  hükümlerine göre işlem yapılacak ve bu

ünitelerden gerçek usule tabi katma  değer vergisi mükelleflerine yapılan teslimlerde % 1, diğer teslimlerde ise % 8’dir.

HALLERDE RÜSUM ORANLARI KAÇTIR?

Hal rüsumu

MADDE 44 – (1) İlgili mevzuatı çerçevesinde ithal edilen mallar ile fatura veya müstahsil makbuzu ile üreticilerden satın alınan mallardan; toptancı halinde satılanlardan % 1, toptancı hali dışında satılanlardan % 2 oranında hal rüsumu alınır.

(2) Bildirimde bulunmak kaydıyla;

  1. a) Sınaî üretimde kullanılmak üzere satın alınan mallardan,
  2. b) İhraç edilmek üzere satın alınan mallardan,
  3. c) 1/12/2004 tarihli ve 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu kapsamında organik tarım faaliyetleri esaslarına uygun olarak üretilen ham, yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı ürünlerden,

ç) İyi tarım uygulamaları kapsamında sertifikalandırılan ürünlerden,

  1. d) Üreticilerce perakende olarak doğrudan tüketicilere satılan mallardan,
  2. e) Üretici örgütlerince toptancı hali içinde ve dışında satılan mallardan,

hal rüsumu alınmaz.

HAL RÜSUMUNDA    KDV VARMIDIR?

KATMA DEĞER VERGİSİ 60 NOLU SİRKÜLERİN,4.MATRAH BAŞLIKLI MADDESİNİN 4.2. Belediyelere Ödenen Hal Rüsumualt başlığında yapılan açıklamaya göre;

Yaş Sebze ve Meyve Halinde yapılan toptan satışlardan alınan hal rüsumu, KDV Kanununun 24/b maddesine  göre KDV MATRAHINA DAHİLolacaktır. Bu tutarların ilgili belediyeye aktarılması ise KDV’nin konusuna girmemektedir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesinin 11. bendine göre,

 Çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller;

İ) Ticaret borsalarında (toptancı hallerinde satış ) tescil ettirilerek satın alınan zirai mahsuller için (%2)
İİ) (İ) Alt bendi dışında kalanlar için (%4)

 TÜCCAR VE  KOMİSYONCULARINBA BS SORUMLULUKLARI

Açıklama;

BA nedir? “Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formu (Form Ba)”

BS nedir ?  “Mal ve Hizmet Satışlarına İlişkin Bildirim Formu (Form Bs)” ifade eder.

BA ve BS verme zorunluluğu BİLANÇO USULUNE göre defter tutan işletmelerdir.BA BS düzenleme Sınır KDV hariç 5.000 tl. ve üzeridir.

* Mersin vergi dairesini 02.06.2011 tarihli Form BA BS konulu B.07.1.GİB.4.33.15.02-2010/720-16-17 sayılı özelgesine dayanılarak yapılan açıklama;

  

A.TÜCCARLARIN SORUMLULUĞU.

1.TÜCCARLARIN BS SORUMLULUĞU.

Tüccarlar, haldeki komisyoncu tarafından malların satışı sonrasında adına düzenlenen faturada yer alan, malın toplam bedelinden komisyon masrafları (Komisyon ücreti, Komisyon KDV’si, Stopaj, Hal Rüsumu, Bağ kur kesintisi vs.) çıkarıldıktan sonra kalan tutarı, malın satış bedeli olarak (hal komisyoncunun bilgileri yazılarak) Form Bs’de bildireceklerdir.

 

2.TÜCCARLARIN BA SORUMLULUĞU.

Faturada yer alan, komisyon bedelini ise hizmet alımı olarak (hal komisyoncunun bilgileri yazılarak) Form Ba’da bildirecektir.

 

  1.  KOMİSYONCULARIN SORUMLULUĞU.
  2. KOMİSYONCULARIN BA SORUMLULUĞU.

Haldeki komisyoncular ise,  faturadaki toplam mal bedelinden, komisyon masrafları  çıkarıldıktan sonra kalan tutarı, malın alış bedeli olarak (tüccar bilgileri yazılarak) Form Ba’da  bildireceklerdir.

 

2.KOMİSYONCULARIN BS SORUMLULUĞU.

Ayrıca, faturada yer alan komisyon bedelini ise hizmet satımı olarak (tüccar bilgileriyazılarak) Form Bs’de bildireceklerdir.

KOMİSYONCUNUN BA BS SINIRI.

1.BS DURUMU.

Komisyoncular tarafından düzenlenen satış faturalarında, her müşteri için ayrı ayrı olmak üzere aylık toplam satış  tutarının, 396. Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenen KDV hariç 5.000 TL ve üzerinde olması halinde Bs formuna dahil edilerek bildirimde bulunulması gerekmektedir.

  2.BA DURUMU.

Haldeki komisyoncudan mal satın alan ve bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin, KDV hariç 5.000 TL ve üzerindeki alımlarını “Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim formu (Form Ba)” ile bildirimde bulunmaları gerekmektedir.

KDV MÜSTESNA DURUMU

Teslimleri Katma Değer Vergisine Tabi Olmayanlar Tarafından Gönderilen Malların, Sebze ve Meyve Komisyoncuları Tarafından Satışında KDV Durumu; Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-b bendine göre, gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler tarafından yapılan teslim ve hizmetler katma değer vergisinden müstesnadır. 

Dolayısıyla, komisyoncu gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiye ait malı komisyon karşılığı satıyorsa katma değer vergisi hesaplamayacaktır.

 KDV İADESİ VAR MIDIR ?

Mükelleflerin komisyonculuk işlemleri nedeniyle yüklenip,indiremedikleri KDV’nin iadesi mümkün değildir.Ancak sebze ve meyve teslimleri indirimli oranda KDV’ye tabi olduklarından,sebze ve meyve komisyoncularının kendi nam ve hesaplarına alıp sattıkları taze meyve ve sebzeler dolayısıyla indiremedikleri vergiler ise,KDV kanununun29/2 maddesi uyarınca kendilerine iade edilmektedir.

ZİRAİ KAZANÇ NEDİR?

(Gelir Vergisi  Kanunu Madde 52 )

Zirai faaliyetten doğan kazanç zirai      kazançtır. 

 Zirai faaliyeti arazide, deniz, göl ve  nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme,  yetiştirme ve ıslah yollariyle veya doğrudan doğruya tabiattan istifade  etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade eder…

ZİRAİ KAZANÇTA VERGİLENDİRME  NASIL YAPILMAKTADIR?

(Gelir Vergisi  Kanunu Madde 53 )

Çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançlar, bu Kanunun 94 üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilir.  54 üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tesbit olunarak vergilendirilir. Kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler bu kazançları için beyanname vermezler.

Ancak, çiftçiye ait olmakla beraber ziraî işletmeye dahil edilmeyen biçerdöver veya bu mahiyetteki bir motorlu araç veya on yaşına kadar ikiden fazla traktörün  işletilmesinden elde edilen gelirler ticarî kazanç hükümlerine göre vergilendirilir.

 Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belge alma, verme, saklama ve ibraz  yükümlülüklerine uymayan  çiftçiler, çeşitli kamu karum ve kuruluşları tarafından  verilen avans, kredi, sübvansiyon, prim gibi ayni ve nakdi destek unsurlarından  yararlanamazlar.Bu hükmün uygulanmasına ilişkin usuller, ilgili kuruluşların görüşleri de alınarak Maliye Bakanlığınca belirlenir.

İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ ÖLÇÜLERİ NEDİR?

(Gelir Vergisi Kanunu Madde 54)

Zirai kazancın gerçek usulde tesbiti bakımından bir  takvim yılı içinde dikkate alınacak ölçüler belirtilmiştir.   Bakanlar Kurulu, Zirai Kazançlar, Merkez Komisyonunun teklifi üzerine, bu ölçüleri gerekli  gördüğü  bölgeler için yıllık olmak kaydıyla arazi ve ürün  türlerine göre beş katına kadar artırmaya veya kanuni  hadden az  olmamak üzere yeniden tespit etmeye yetkilidir. Bu  şekilde tespit olunan ölçüler, Resmi Gazete’de  yayımlandığı  tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren yürürlüğe girer.

 BAĞKUR MUAFİYETİ

2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı oldukları halde prim borcu  bulunmayan sigortalılara bağlı oldukları il müdürlüklerince bir yıl  süreli (Tevkifatı Muafiyet Belgesi) verilmektedir. Ayrıca tarımsal faaliyette bulunmalarına rağmen 2926 sayılı Kanun kapsamında  bulunmayan (diğer sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi çalışanlar ile  ileri yaştaki) çiftçilerden tevkifat yapılmamakta olup ileri yaştaki çiftçilere süresiz Tevkifatı Muafiyet Belgesi verilmekte, diğer sosyal  güvenlik kuruluşlarına tabi çalışanlar da çalıştıklarını gösteren  belgeleri tevkifatçılara ibraz etmeleri halinde tevkifat yapılmamaktadır.

Herhangi bir nedenle tevkifat yapılması gerektiği halde  kendilerinden tevkifat yapılanların tevkifatın yapıldığı belgeleri bağlı bulundukları il müdürlüklerine ibraz etmeleri halinde tevkifat  tutarları kendilerine iade edilmektedir

MUHASEBE KAYIT VE İŞLEMLERİ

A.KOMİSYONCUNUN MUHASEBE İŞLEMLERİ

1.Komisyoncunun defter tutmayan müstahsilden komisyon karşılığı satış için mal alışı.

2.000 kg elmayı Kilosu 0,50 tl/kg almış.Hal rüsumu % 1,gelir stopajı (borsaya kayıtlı ise % 2 değilse % 4) % 2,komisyon % 8,komisyon kdv % 18,bağkur kesintisi % 1,

+SEVKİYATÇI VEYA TÜCCARA MAL SATIŞI

—————————-  /  —————————————–

125.01  Mus. Malı Alıcıları            1.000.-

125.03  Hal Rusumu                            10.-

                            600   Kom. Gel.                      80.-

                            391.01 % 18                           14.40

                            360.01  Zirai Stopaj                20.-

                            360.02  Hal Rusumu               10.-

                            361.01 Çiftçi Bağ-Kur           10.-

                            325.01 Müstahsil                  875.60

 —————————-  /  —————————————–

Komisyoncu BS  Bildiriminde mal satışını  hal rüsumu dahil olarak bildirecektir. (Mal satış hal rüsumla beraber 5.000,00 TL ve üzeri olursa)

+SEVKİYATÇI VEYA TÜCCARIN MAL ALIŞI

—————————-  /  —————————————–

153.01.Tic.mallar                        1.000

153.02.Tic.mal.Hal Rüsumu           10

                       320 Satıcılar                         1.010

—————————-  /  —————————————-

Sevkiyatçı BA Bildiriminde mal alışını  hal rüsumu dahil olarak bildirecektir. (Mal alış hal rüsumla beraber 5.000,00 TL ve üzeri olursa)

  

2.Komisyoncunun defter tutan müstahsilden komisyon karşılığı satış için mal alışı.

Komisyoncu  A, Mersin toptan sebze ve meyve halinden 5 000 kg limonu kilogramı 0,60 TL den3.000 TL ye satın almıştır. Komisyoncunun sattığı bu mal defter tutan müstahsile aittir.

 Bu durumda komisyoncu, faturasını 3.000,00 TL + %1 Hal Rüsumu + %1 KDV. Olarak düzenleyecektir. (KDVK Mad.28/6)

+SEVKİYATÇI VEYA TÜCCARA MAL SATIŞI

—————————-  /  —————————————-

125.01 Mustahsil Malı Alıcıları          3.000.-

125.03 Hal Rusumu                                  30.-

125.04 % 1 KDV                                       30.-

125.06 İlave KDV(HR)                                0.30

                                         600 Kom. Gel.                         240.-

                                         391 % 18 KDV                          43.20

                                         360.01 Zirai Stopaj                    60.-

                                         360.02 Hal Rusumu                   30.-

                                         325.01 Müstahsil                   2.656.80

                                         325.03  Müs. Satış KDV            30.-

                                         391.04 İlave KDV                       0.30

—————————-  /  —————————————-

Komisyoncu BS  Bildiriminde mal satışını  hal rüsumu dahil olarak bildirecektir. (Mal satış hal rüsumla beraber 5.000,00 TL ve üzeri olursa)

+SEVKİYATÇI VEYA TÜCCARIN MAL ALIŞI

—————————-  /  —————————————–

153.01.Tic.mallar                        3.000

153.02.Tic.mal.Hal Rüsumu           30

191.01.ind.KDV                                  30,30

                           320 Satıcılar                        3,060,30

—————————-  /  —————————————-

Sevkiyatçı BA Bildiriminde mal alışını  hal rüsumu dahil olarak bildirecektir. (Mal alış hal rüsumla beraber 5.000,00 TL ve üzeri olursa)

3.Komisyoncunun defter tutan tüccardan komisyon karşılığı satış için mal alışı.

Sevkiyatçı A,  Mersin toptan sebze ve meyve halinden  10 000 kg patlıcanı   kilogramı 0,60 TL den 6.000,00 TL ye  satın almıştır.

Komisyoncunun sattığı bu mal defter  tutan üretici olmayan gerçek usülde  vergilendirilen mükellefe aittir.   (MÜKELLEF HAL KAYIT SİSTEMİNE BİLGİ VERMİŞTİR.)    Bu durumda komisyoncu,

faturasını 6.000,00 TL + %1 KDV olarak kesecektir. (KDVK Mad.28/6)

 

+SEVKİYATÇI VEYA TÜCCARA MAL SATIŞI

Komisyoncu bu satış ile ilgili üretici olmayan gerçek usulde vergilendirilen (Tüccar) mükelleften % 8 Komisyon + % 18 KDV hesaplamıştır.

—————————-  /  —————————————-

125.02 Tüccar Malı Alıcıları               6.000.-

125.04 % 1 KDV                                      60.-

                               600 Kom. Geliri                          480.-

                               391.01 % 18 KDV                        86.40

                               325.02 Tüccar Malı Alacağı    5.433.60

                               325.03 Tüccar satışı KDV            60.-

  —————————-  /  —————————————-

Komisyoncu BS  Bildiriminde mal satışını  hal rüsumu dahil olarak bildirecektir. (Mal satış hal rüsumla beraber 5.000,00 TL ve üzeri olursa)

Bu satıştan Hal Rusumu alınmamıştır. Çünkü Hal Kayıt sistemine bildirilmiştir. Tüccar malı olduğu için de Zirai stopaj ve Bağ-Kur kesintisi yapılmamıştır.

+SEVKİYATÇI VEYA TÜCCARIN MAL ALIŞI

  —————————-  /  —————————————-

153.01.Tic mallar. HS.            6.000,00 TL

191 HS.                  60,00 TL

320 HS.   (336 HS.)     6.060,00 TL

  —————————-  /  —————————————-

Sevkiyatçı BA Bildiriminde mal alışını  hal rüsumu dahil olarak bildirecektir. (Mal alış hal rüsumla beraber 5.000,00 TL ve üzeri olursa)

  1. SEVKİYATÇI VEYA TÜCCARIN MUHASEBE İŞLEMLERİ

Tüccarın mal satışı (Manav,bakkal vb..)

  —————————-  /  —————————————-

100/102/103

                                     600,01.yurt içi sat

                                     600,02.Belediye rüsumu

                                     391,01.mal KDV

                                    391,02.Rüsum KDV

  —————————-  /  —————————————-

 1.Sevkiyatçınındirekt defter tutmayan müstahsilden komisyon karşılığı satış için mal alışı

Sevkiyatçı hal dışındaki ve defter tutmayan müstahsilden 10.000,00 TL lik  sebze meyve almıştır.

Sevkiyatçı satın aldığı bu mal için müstahsil makbuzu düzenleyecektir.

Bu mal alışını ticaret borsasından tescil ettirirse %2 zirai stopaj ödenecektir.

Tescil ettirmezse %4 zirai stopaj ödenecektir.

+MAL ALIŞI

  —————————-  /  —————————————-

153 HS.  10.000,00 TL

                         360 HS. ZİRAİ STOPAJ (%2)    200,00 TL

                         361 HS. ÇİFTÇİ BAĞKURU (%1)

 Muaf değilse)                  100,00 TL

                         320 HS. MÜSTAHSİL              9.700,00 TL

  —————————-  /  —————————————-

+ÖDEME KAYDI

  —————————-  /  —————————————-

320 HS. MÜSTAHSİL   9.700,00

                           103 HS. (102 HS.)    9.700,00 TL

  —————————-  /  —————————————-

2.Sevkiyatçının direkt defter tutan müstahsilden komisyon karşılığı satış için mal alışı

-Hal dışından mal alımı % 8 KDV’ye tabidir.

Sevkiyatçı hal dışındaki ve defter tutan müstahsilden 10.000,00 TL lik  sebze meyve almıştır. Malı satan çiftçi sevkiyatçıya fatura  düzenleyecektir. Bu mal alışını ticaret borsasından tescil ettirirse

%2 zirai stopaj ödenecektir. Tescil ettirmezse   %4 zirai stopaj ödenecektir.

  —————————-  /  —————————————-

153 HS.          10.000,00 TL

191 HS. (%8)      800,00 TL

                                                     360 HS. ZİRAİ STOPAJ          200,00 TL

                                                     361 HS. ÇİFTÇİ BAĞKUR       100,00 TL

                                                    320 HS. MÜSTAHSİL         10.500,00 TL

  —————————-  /  —————————————-

  

3.Sevkiyatçının direk olarak (komisyoncudan  değil)  gerçek usülde kdv ye tabi ticari kazanç  mükelleflerinden mal satın alması:

Sevkiyatçı hal dışındaki gerçek usülde kdv ye tabi  mükelleften 10.000,00 TL lik sebze meyve almıştır.

Malı satan mükellef sevkiyatçıya fatura  düzenleyecek ve %8 kdv uygulayacaktır.

 Bu durumda sevkiyatçının muhasebe kaydı şöyle  olacaktır:

   —————————-  /  —————————————-

153 HS.    10.000,00 TL

191 HS.        800,00 TL

                                      320 HS.   10.800,00 TL

  —————————-  /  —————————————-

B.1.Sevkiyatçıdan gelen malların komisyoncu  tarafından satış işlemleri

Komisyoncu kendisine gelen bu malları marketlere, manavlara, gerçek usülde defter tutan mükelleflere ve  diğer kişilere satar.

Bu malı sattığında komisyoncu KENDİ SATIŞ  FATURASINI düzenler.

Bu faturanın alt kısmında dipnot olarak ‘BU  MALLAR KOMİSYONCU SIFATIYLA SATILMIŞTIR’

ibaresi bulunur.

Komisyoncu bu malları gerçek usüle tabi  mükelleflere sattığında %1 kdv uygular,  diğerlerine sattığında %8 kdv uygular.

 BS yönünden ise komisyoncu kendi satış  faturasındakileri dikkate alarak beyan eder.

Komisyoncu sevkiyatçıdan gelen malları satışından  itibaren  7 GÜN içerisinde sevkiyatçıya malların

satışı, bu satışın masrafları ve komisyon bedelini  gösteren faturayı düzenler. Bu fatura iki kısımdan

oluşur:

  1. Kısım; malların satış bedelini, cinsini,miktarını,birim fiyatını gösterir.
  2. Kısım; sol tarafta masraf ve kesintileri gösterir.

FATURANIN

 1.KISIMDAKİ SATIŞ BEDELİNİN

TOPLAMINA %1 VE VARSA % 8 KDV

İLAVE EDİLİR.

BU GENEL TOPLAM SEVKİYATÇININ

KOMİSYONCUDAN ALACAĞI BRÜT

TUTARI GÖSTERİR.

FATURANIN

  1. KISMINDA İSE NAKLİYE BEDELİ +

NAKLİYE KDVSİ + HAMALİYE +

KOMİSYON +

 KOMİSYON KDVSİ YAZILIR VE

 TOPLANIR.

1.Kısım toplamından

  1. Kısım toplamının çıkarılması

sonucu,  sevkiyatçının komisyoncudan alacağı  net tutar hesaplanmış olur.

Komisyoncu BA formunda 1.  Kısımdaki satış bedelini bildirir. Sevkiyatçı ise bu bedeli BS formunda  bildirir.

Komisyoncunun aldığı komisyon  miktarı 5.000,00 TL ve üzeri olursa  komisyoncu bunu BS formunda

bildirir. Sevkiyatçı ise bunu BA  formunda bildirir.

1.Sevkiyatçının komisyoncu vasıtasıyla mal  sattırdığı durumlar ile ilgili uygulama örneği

Sevkiyatçı A, komisyoncuya sebze meyvelerini satılmak üzere göndermiştir.

Komisyoncu bu malların 10.000,00 TL lik

kısmını artı %1 kdv ile ve 1.000,00 TL lik

kısmını ise artı %8 kdv ile satmıştır.

Komisyoncu %8 komisyon +  %18 kdv almıştır.

1.000,00 TL + %18 Nakliye bedeli  ödemiştir. (Bu nakliye faturası sevkiyatçı adına kesilmiştir.)

Ayrıca 50,00 TL de hamaliye bedeli  ödemiştir.

Sevkiyatçı A’nın muhasebe kaydı şöyle olacaktır:

   —————————-  /  —————————————-

120 HS.    11.180,00 TL

                                       600 HS.                10.000,00 TL

                                       391 HS.                     100,00 TL

                                       600 HS.                   1.000,00 TL

                                       391 HS.                        80,00 TL

   —————————-  /  —————————————-

760HS.)  (Komisyon bedeli)    880,00 TL

191 HS. (Komisyon Kdvsi)       158,40 TL

760HS.)  (Nakliye bedeli)     1.000,00 TL

191 HS.  (Nakliye Kdvsi)         180,00 TL

760 hs.) (Hamaliye bedeli)       50,00 TL

                                         120 HS.           2.268,40 TL

  —————————-  /  —————————————-

102 HS.                     8.911,60 TL

                                         120HS.                     8.911,60 TL

  —————————-  /  —————————————-

NOT: Eğer nakliyeci nakliye faturasını sevkiyatçı adına değil de komisyoncu adına düzenlerse yapılan kayıtlar şu şeklide olacaktır:

Komisyoncunun yapacağı nakliye gideri ve geliri kaydı:

  —————————-  /  —————————————-

740 HS.   1.000,00 TL

191 HS.      180,00 TL

                           320 HS. (Nakliyeci)      1.180,00 TL

  —————————-  /  —————————————-

 Komisyoncu sevkiyatçıya bu nakliye giderinden dolayı bir yansıtma faturası kesecektir. Bu durumda komisyon faturasının 2. Kısmında bunu masraf olarak gösteremeyecektir. Ve bu yansıtma faturasını komisyoncu gelirine kaydetmek durumundadır.

 Bunun için şöyle bir kayıt yapacaktır:

  —————————-  /  —————————————-

    120 HS. Sevkiyatçı     1.180,00 TL

                                                    600 HS.   1.000,00 TL

                                                    391 HS.       180,00 TL

     —————————-  /  —————————————-

    Sevkiyatçının yapacağı nakliye gideri kaydı:

  Komisyoncunun sevkiyatçıya kestiği nakliye yansıtma faturasına istinaden sevkiyatçının yapacağı nakliye gideri kaydı şu şekilde olacaktır:

 —————————-  /  —————————————-

 760 HS.1.000,00 TL

 191 HS.                         180,00 TL

                         320HS.             1.180,00 TL

 —————————-  /  —————————————-

  

 Cengiz TÜRK

S.M.M.M. – Denetçi 

cennturk@hotmail.com 

https://www.muhasebenet.net/haber.php?haber_id=25788

KAYNAKLAR:

*Açıklamalı ve uygulamalı kdv.2009.YMM.NURİ DEĞER.

*MERSİN SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI,Hal muhasebesi konulu sunum.

*MALİYE BAKANLIĞI,Özelge ve tebliğleri

Yorum Yap